Sau sáp nhập, một ngôi trường mới không chỉ cần một bộ máy mới, mà quan trọng hơn là một tư duy mới. Tại Trường THCS Phan Đăng Lưu, xã Yên Thành, tỉnh Nghệ An, sự thay đổi ấy đang được bắt đầu từ cách nhìn về quản trị nhà trường: lấy con người làm trung tâm, lấy sự đồng thuận làm nền tảng và hướng tới xây dựng một môi trường giáo dục hạnh phúc, nơi kỷ cương được hình thành từ ý thức tự giác thay vì áp lực và nỗi sợ.
Thầy Trần Đức Hòa - Hiệu trưởng trường THCS Phan Đăng Lưu xã Yên Thành tỉnh Nghệ An “Theo tôi, trường học hạnh phúc không đồng nghĩa với một ngôi trường không có quy định, không có kỷ luật. Ngược lại, trường học hạnh phúc phải có kỷ cương.
THCS PHAN ĐĂNG LƯU – ĐIỂM SÁNG GIÁO DỤC YÊN THÀNH TỪ ĐỔI MỚI QUẢN TRỊ SAU SÁP NHẬP Sau sáp nhập, một ngôi trường mới không chỉ cần một bộ máy mới, mà quan trọng hơn là một tư duy mới. Tại Trường THCS Phan Đăng Lưu, xã Yên Thành, tỉnh Nghệ An, sự thay đổi ấy đang được bắt đầu từ cách nhìn về quản trị nhà trường: lấy con người làm trung tâm, lấy sự đồng thuận làm nền tảng và hướng tới xây dựng một môi trường giáo dục hạnh phúc, nơi kỷ cương được hình thành từ ý thức tự giác thay vì áp lực và nỗi sợ. Khi sáp nhập không chỉ là phép cộng cơ học Trong quá trình sắp xếp các đơn vị sự nghiệp giáo dục, sáp nhập trường học đặt ra không ít yêu cầu. Đó không chỉ là câu chuyện về cơ sở vật chất, đội ngũ, học sinh hay tổ chức bộ máy, mà sâu xa hơn là bài toán làm thế nào để những con người từng thuộc về những tập thể khác nhau có thể nhanh chóng tìm thấy tiếng nói chung và cùng hướng tới một mục tiêu. Trường THCS Phan Đăng Lưu, xã Yên Thành là một trường hợp có bề dày lịch sử hình thành qua nhiều lần sắp xếp. Năm 2008, theo Quyết định số 999/QĐ-UBND ngày 08/8/2008 của UBND huyện Yên Thành, Trường THCS Phan Đăng Lưu được thành lập trên cơ sở sáp nhập Trường THCS Thị trấn và Trường THCS Tăng Thành. Đến năm 2014, Trường THCS Hoa Thành tiếp tục sáp nhập vào Trường THCS Phan Đăng Lưu theo Quyết định số 4206/QĐ-UBND ngày 24/7/2014 của UBND huyện Yên Thành. Năm 2026, một dấu mốc mới lại đến. Theo Quyết định số 2248/QĐ-UBND ngày 29/8/2026 của Chủ tịch UBND xã Yên Thành, Trường THCS Phan Đăng Lưu và Trường THCS Văn Thành được sáp nhập thành Trường THCS Phan Đăng Lưu. Trụ sở chính đặt tại cơ sở Trường THCS Phan Đăng Lưu cũ, phân hiệu đặt tại cơ sở Trường THCS Văn Thành cũ. Điều đáng nói, đây là sự hợp nhất của hai cơ sở giáo dục đều có truyền thống, có vị trí quan trọng trong mạng lưới giáo dục của địa phương và đều đã được công nhận đạt chuẩn quốc gia. Vì vậy, bài toán đặt ra không phải là làm thế nào để “duy trì” hoạt động sau sáp nhập, mà phải làm sao để tạo ra một sức bật mới. Từ quản lý sang quản trị – một thay đổi bắt đầu từ tư duy Ngày 29/8/2026, ông Trần Đức Hòa được Chủ tịch UBND xã Yên Thành bổ nhiệm giữ chức vụ Hiệu trưởng Trường THCS Phan Đăng Lưu theo Quyết định số 2278/QĐ-UBND. Cùng ngày, bà Nguyễn Thị Huyền được bổ nhiệm giữ chức vụ Phó Hiệu trưởng theo Quyết định số 2277/QĐ-UBND. Ngay sau khi nhận nhiệm vụ, ban giám hiệu xác định một trong những vấn đề quan trọng nhất không nằm ở việc “quản” được bao nhiêu người, kiểm tra được bao nhiêu nội dung, mà là làm thế nào để mỗi thành viên tự thấy mình có trách nhiệm với sự phát triển của nhà trường.
Đây là điểm bắt đầu của tư duy quản trị. Nếu quản lý theo cách truyền thống thường đặt nặng việc ban hành quy định, kiểm tra, nhắc nhở và xử lý thì quản trị hiện đại hướng tới việc tạo ra mục tiêu chung, cơ chế phối hợp, động lực và môi trường để mỗi cá nhân chủ động thực hiện vai trò của mình. Với một nhà trường sau sáp nhập, sự chuyển đổi ấy càng có ý nghĩa. Bởi không thể xây dựng một tập thể lớn mạnh chỉ bằng những mệnh lệnh hành chính. Càng không thể tạo nên một trường học hạnh phúc bằng những quy định khiến giáo viên và học sinh luôn trong trạng thái lo lắng, sợ bị nhắc nhở, sợ bị phê bình. Kỷ cương không nhất thiết phải bắt đầu từ nỗi sợ Một trong những việc đầu tiên Trường THCS Phan Đăng Lưu chú trọng là xây dựng hệ thống nội quy, quy tắc dành cho cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh theo một cách tiếp cận mới. Điểm cốt lõi không phải là có thật nhiều quy định, mà là quy định phải có ý nghĩa và được mọi người hiểu, đồng thuận, tự nguyện thực hiện. Đây là một sự thay đổi tưởng nhỏ nhưng thực chất lại chạm đến vấn đề cốt lõi của văn hóa nhà trường. Một học sinh giữ gìn vệ sinh trường lớp vì sợ giáo viên phê bình sẽ khác với một học sinh làm việc đó vì hiểu rằng mình đang góp phần tạo nên môi trường học tập sạch đẹp. Một giáo viên thực hiện đúng giờ vì sợ bị kiểm tra sẽ khác với một giáo viên coi việc đúng giờ là biểu hiện của trách nhiệm và sự tôn trọng đồng nghiệp, học sinh. Một tập thể chấp hành nội quy vì sợ hình thức xử lý sẽ khác với một tập thể cùng thống nhất rằng những nguyên tắc ấy cần thiết cho sự vận hành chung. Khoảng cách giữa hai cách làm chính là khoảng cách giữa “tuân thủ” và “tự giác”. Và nhà trường đang lựa chọn vế thứ hai. Trường học hạnh phúc không phải là trường học thiếu kỷ luật Thầy Trần Đức Hòa, Hiệu trưởng Trường THCS Phan Đăng Lưu, chia sẻ: “Theo tôi, trường học hạnh phúc không đồng nghĩa với một ngôi trường không có quy định, không có kỷ luật. Ngược lại, trường học hạnh phúc phải có kỷ cương. Nhưng điều quan trọng là chúng ta xây dựng kỷ cương bằng cách nào.” Theo thầy Hòa, nếu mọi quy định đều được áp xuống bằng mệnh lệnh thì có thể tạo ra sự tuân thủ trước mắt, nhưng khó tạo ra sự chuyển biến lâu dài trong nhận thức. “Chúng tôi muốn đội ngũ và học sinh hiểu rằng nội quy không phải là những điều nhà trường đặt ra để gây khó khăn hay hạn chế quyền tự do của mỗi người. Nội quy là những nguyên tắc chung để bảo vệ môi trường giáo dục và giúp mọi người làm việc, học tập hiệu quả hơn.” Từ quan điểm ấy, nhà trường hướng đến một cách làm mà ở đó cán bộ, giáo viên và học sinh được tham gia, được chia sẻ và được hiểu rõ ý nghĩa của các quy định. “Chúng tôi muốn mỗi người thực hiện không phải vì sợ, mà vì thấy cần thiết. Khi đã hiểu và đồng thuận thì việc thực hiện sẽ trở thành tự giác. Và khi sự tự giác trở thành thói quen thì nó sẽ hình thành văn hóa của nhà trường”, thầy Hòa nhấn mạnh. Người hiệu trưởng không chỉ điều hành mà phải tạo động lực Trong mô hình quản trị mới, vai trò của người đứng đầu cũng thay đổi. Hiệu trưởng không chỉ là người phân công công việc, kiểm tra tiến độ hay xử lý những vấn đề phát sinh. Quan trọng hơn, người đứng đầu phải xác lập được tầm nhìn, tạo ra niềm tin và kết nối các thành viên thành một tập thể. Với Trường THCS Phan Đăng Lưu, đây là nhiệm vụ càng có ý nghĩa bởi nhà trường vừa trải qua một cuộc sáp nhập lớn. Thầy Trần Đức Hòa cho rằng: “Sáp nhập có thể đưa chúng ta về chung một mái trường về mặt tổ chức, nhưng để thực sự trở thành một tập thể thì cần có sự đồng lòng. Tôi không muốn cán bộ, giáo viên nghĩ rằng mình là người của trường này hay trường kia. Tất cả phải xác định mình là thành viên của Trường THCS Phan Đăng Lưu.” Theo người đứng đầu nhà trường, điều cần nhất trong giai đoạn đầu là tạo dựng niềm tin. “Người quản lý không thể làm thay tất cả. Nếu hiệu trưởng phải trực tiếp nhắc từng việc, kiểm tra từng việc thì đó chưa phải là quản trị tốt. Quản trị tốt là xây dựng được một đội ngũ mà mỗi người biết mình cần làm gì, chủ động làm và cùng chịu trách nhiệm về kết quả.” Đó cũng là cách để một tổ chức lớn có thể vận hành hiệu quả. Đặt con người vào trung tâm của sự thay đổi Một trong những điểm đáng chú ý trong định hướng phát triển của Trường THCS Phan Đăng Lưu là đặt con người vào trung tâm. Đối với giáo viên, đó là môi trường làm việc dân chủ, trách nhiệm, được tôn trọng và có cơ hội phát huy năng lực. Đối với học sinh, đó là môi trường an toàn, thân thiện, nơi các em được lắng nghe và khích lệ tiến bộ. Đối với phụ huynh, đó là sự đồng hành thay vì chỉ nhận những thông báo từ nhà trường. Và đối với nhà trường, đó là một cộng đồng giáo dục cùng chia sẻ trách nhiệm. Thầy Hòa chia sẻ: “Muốn học sinh hạnh phúc thì trước hết người thầy phải cảm thấy mình được tôn trọng và có niềm vui trong công việc. Khi giáo viên có tâm thế tích cực thì điều đó sẽ lan tỏa đến học sinh.” Quan điểm này cũng đặt ra một yêu cầu: xây dựng trường học hạnh phúc không thể là một phong trào ngắn hạn, mà phải trở thành một quá trình thay đổi văn hóa.“Muốn học sinh hạnh phúc thì trước hết người thầy phải cảm thấy mình được tôn trọng và có niềm vui trong công việc. Khi giáo viên có tâm thế tích cực thì điều đó sẽ lan tỏa đến học sinh.” Sức mạnh của một tập thể sau sáp nhập Sự khác biệt về lịch sử, truyền thống và cách thức tổ chức của các đơn vị trước sáp nhập là điều khó tránh khỏi. Nhưng nếu biết phát huy, sự khác biệt ấy lại có thể trở thành nguồn lực. Mỗi cơ sở giáo dục mang theo những kinh nghiệm, giá trị và cách làm tốt riêng. Khi được chia sẻ và kết nối, những giá trị ấy có thể tạo nên một tập thể mới mạnh hơn. Đó là lý do Trường THCS Phan Đăng Lưu không đặt nặng việc xóa đi dấu ấn của các trường trước đây, mà hướng tới việc kế thừa truyền thống để tạo dựng một bản sắc chung. Trong cách nhìn ấy, sáp nhập không phải là mất đi một ngôi trường, mà là mở rộng không gian để những giá trị tốt đẹp của nhiều thế hệ cùng hội tụ. Một điểm sáng đang được hình thànhThước đo cuối cùng vẫn là chất lượng giáo dục, sự tiến bộ của học sinh, tinh thần của đội ngũ và niềm tin của phụ huynh, xã hội.
Với Trường THCS Phan Đăng Lưu, hành trình ấy mới chỉ bắt đầu. Để đánh giá thành công của một cuộc sáp nhập trường học, không thể chỉ nhìn vào việc bộ máy đã được kiện toàn hay các hoạt động đã trở lại bình thường. Thước đo cuối cùng vẫn là chất lượng giáo dục, sự tiến bộ của học sinh, tinh thần của đội ngũ và niềm tin của phụ huynh, xã hội. Với Trường THCS Phan Đăng Lưu, hành trình ấy mới chỉ bắt đầu. Nhưng những thay đổi từ tư duy quản trị đang mở ra một hướng đi đáng chú ý. Đó là một nhà trường không lấy sự sợ hãi làm công cụ duy trì nền nếp. Không xem nội quy là những “hàng rào” để kiểm soát con người. Không coi hiệu trưởng là người phải làm thay tất cả. Thay vào đó là xây dựng niềm tin – trách nhiệm – tự giác – hợp tác. Đó cũng là những yếu tố làm nên một trường học hạnh phúc thực chất. Nhìn rộng hơn, câu chuyện của Trường THCS Phan Đăng Lưu cho thấy một điều: sáp nhập trường học chỉ thực sự tạo ra giá trị khi đi cùng với đổi mới quản trị. Nếu chỉ gộp hai bộ máy thành một, đó mới là sự thay đổi về tổ chức. Nếu gộp được những nguồn lực, kinh nghiệm và con người thành một tập thể có chung mục tiêu, đó mới là sự thay đổi về chất. Và nếu từ sự thay đổi ấy hình thành một môi trường mà thầy cô muốn cống hiến, học sinh muốn đến trường, phụ huynh muốn đồng hành, thì khi đó, cuộc sáp nhập mới thực sự có ý nghĩa. Mở ra một chặng đường mới Ngày 29/8/2026 đánh dấu sự ra đời của Trường THCS Phan Đăng Lưu trong một diện mạo mới. Nhưng điều quyết định tương lai của ngôi trường không nằm ở một quyết định hành chính. Nó nằm ở cách những con người trong ngôi trường ấy cùng nhau viết tiếp câu chuyện của mình. Với sự chỉ đạo của ban giám hiệu, đứng đầu là Hiệu trưởng Trần Đức Hòa, nhà trường đang lựa chọn một hướng tiếp cận khá rõ: lấy quản trị để tạo động lực, lấy văn hóa để tạo nền nếp, lấy sự tự giác để tạo kỷ cương và lấy hạnh phúc để làm đích đến của giáo dục. Đó là một hành trình chắc chắn còn nhiều thử thách. Nhưng cũng chính từ những bước đi đầu tiên ấy, một diện mạo mới của Trường THCS Phan Đăng Lưu đang dần hình thành – một điểm sáng giáo dục của xã Yên Thành trong hành trình đổi mới sau sáp nhập.
